“Tại sao bé cưng nhà mình lại sủa nhiều thế nhỉ?”, “Mình lo lắng quá, không biết có làm phiền hàng xóm không…” Trong cuộc sống với cún cưng, vấn đề “tiếng sủa” luôn là điều khiến nhiều chủ nuôi phải đau đầu.
Tuy nhiên, điều đầu tiên bạn cần biết là đối với loài chó, sủa là một “phương thức giao tiếp quan trọng”, tương tự như cách con người chúng ta dùng ngôn ngữ để nói chuyện vậy. Đó hoàn toàn không phải là “tiếng sủa vô nghĩa”.
Trong bài viết này, dựa trên những nghiên cứu mới nhất về hành động học động vật, chúng tôi sẽ giải thích chi tiết về cách nuôi dạy một chú chó ít sủa, từ việc xác định nguyên nhân đến các phương pháp huấn luyện cụ thể và cách thiết lập môi trường sống. Hy vọng bạn sẽ tìm thấy những gợi ý hữu ích để vừa thắt chặt sợi dây liên kết với cún cưng, vừa lấy lại những ngày tháng bình yên.
Bước tiếp theo dành cho bạn sau khi đọc bài viết này: Trước tiên, bạn hãy thử ghi chép lại “khung giờ” và “đối tượng” khiến bé sủa nhiều nhất trong vòng 3 ngày tới nhé? Khi nguyên nhân dần lộ diện, giải pháp tối ưu nhất cũng sẽ tự khắc xuất hiện.
1. Tại sao chó sủa? “Phân tích nguyên nhân” để thấu hiểu tâm lý cún cưng
Để thực hiện thành công cách nuôi dạy chó ít sủa, điều quan trọng nhất là bạn phải hiểu được lý do: “Tại sao ngay lúc này bé lại sủa?”. Một khi đã biết nguyên nhân, bạn đã nắm trong tay một nửa giải pháp. Có 5 lý do chính khiến chó sủa:
① Sủa đòi hỏi (Dấu hiệu “Làm cái này đi!”) Đây là tiếng sủa nhằm đạt được mong muốn của bản thân như: “Cho con ăn đi”, “Chơi với con đi”, “Cho con ra khỏi chuồng đi”. Những chú chó càng thông minh thì càng nhanh chóng học được rằng: “Cứ sủa là chủ sẽ phản hồi lại”.
② Sủa cảnh giác/phòng thủ (Dấu hiệu “Có ai kìa!”) Chó sủa đối với những thứ xâm nhập vào lãnh thổ của mình như chuông cửa, người hoặc xe đi ngang qua cửa sổ, hay những chú chó khác gặp khi đi dạo. Gốc rễ của hành vi này là bản năng phòng thủ: “Sợ quá”, “Đi chỗ khác đi!”.
③ Lo âu/Cô đơn (Hội chứng lo âu khi chia ly) Đây là trạng thái chó trở nên bồn chồn và sủa khi chủ chuẩn bị đi ra ngoài, hoặc hoảng loạn sủa liên tục khi phải ở một mình. Điều này có thể liên quan đến việc chó chưa độc lập về mặt tinh thần hoặc do những tổn thương trong quá khứ.
④ Sủa do hưng phấn (Dấu hiệu “Vui quá!”, “Phấn khích quá!”) Xảy ra khi cảm xúc dâng cao quá mức không thể kiểm soát được, chẳng hạn như khi đón chủ về nhà, khi đang chơi đồ chơi, hoặc ngay trước khi được đi dạo.
⑤ Sủa do tuổi tác hoặc tình trạng sức khỏe Những chú chó già có thể mắc chứng sa sút trí tuệ (sủa đêm hoặc sủa không mục đích), hoặc sủa do cảm thấy khó chịu khi bị đau đớn ở đâu đó. Nếu tiếng sủa của bé thay đổi đột ngột, việc đầu tiên bạn cần làm là tham khảo ý kiến bác sĩ thú y.
2. Cách nuôi dạy chó ít sủa: “3 thói quen sinh hoạt” nền tảng
Trước khi bắt đầu huấn luyện, hãy tạo ra một môi trường mà ở đó cún cưng cảm thấy “mãn nguyện dù không cần sủa”. Đây chính là nền móng trong cách nuôi dạy chó ít sủa.
① Làm phong phú trải nghiệm trong giai đoạn xã hội hóa Ở chó có một “giai đoạn vàng” gọi là “giai đoạn xã hội hóa” (từ 4 đến 12 tuần tuổi), khi mà trí tò mò vượt qua nỗi sợ hãi. Trong thời gian này, việc cho bé tiếp xúc với nhiều người, những chú chó khác, các âm thanh và môi trường khác nhau (xe cộ, tiếng tàu hỏa, bệnh viện…) một cách nhẹ nhàng và an toàn sẽ quyết định khả năng ít sủa trong tương lai. Những chú chó học được rằng “thế giới bên ngoài không đáng sợ, đó là một nơi vui vẻ” sẽ không sủa cảnh giác quá mức.
② “Giải tỏa năng lượng” để tránh tích tụ căng thẳng Việc thiếu vận động hoặc sự nhàm chán sẽ gây ra căng thẳng lớn cho chó. Khi bị stress, bé sẽ trở nên nhạy cảm và dễ phản ứng quá mức với cả những âm thanh nhỏ nhất.
- Nâng cao chất lượng đi dạo: Không chỉ đơn giản là đi bộ, hãy để bé ngửi mùi cỏ, thỉnh thoảng đưa ra các mệnh lệnh như “Ngồi” (Sit) để bắt não bộ của bé phải hoạt động.
- Sử dụng đồ chơi trí tuệ: Thời gian để bé nỗ lực “giải mã” những món đồ chơi có chứa thức ăn bên trong sẽ trở thành một “công việc” thú vị, giúp bé đạt được sự mãn nguyện về mặt tinh thần.
③ Biến “Crate (Chuồng)” thành thánh địa an toàn Hãy dạy cho bé về “Crate” – một không gian hẹp và tối, được bao quanh bốn phía, thay vì những chiếc lồng sắt có thể nhìn thấu xung quanh. Bản năng của loài chó là cảm thấy bình yên ở những nơi nhỏ hẹp giống như hang động. Nếu có một nơi gọi là “thánh địa an toàn tuyệt đối”, bé sẽ không cảm thấy cần phải sủa cảnh giác liên tục mỗi khi chuông cửa reo.
3. [Phần thực hành] Huấn luyện tiết chế tiếng sủa theo từng tình huống
Sau khi đã xây dựng được nền tảng, chúng ta sẽ đi vào huấn luyện cho từng tình huống cụ thể. Bí quyết là phải thực hiện một cách nhất quán.
Đối với sủa đòi hỏi: “Phớt lờ hoàn toàn” Khi bé sủa để đòi hỏi điều gì đó, điều sai lầm nhất bạn có thể làm là “vì thấy ồn quá nên quan tâm một chút”.
- Biến thành tượng đá: Trong khi bé sủa, tuyệt đối không nhìn, không nói chuyện, không chạm vào – hoàn toàn phớt lờ.
- Khen ngợi khi bé im lặng: Ngay khoảnh khắc bé ngừng sủa và chờ đợi yên lặng trong 3 giây, 5 giây, hãy cho bé món ăn yêu thích hoặc đáp ứng đòi hỏi (đi dạo hoặc chơi đùa). Điều này giúp bé hiểu rằng: “Chỉ cần yên lặng là điều tốt đẹp sẽ đến”.
Đối với sủa cảnh giác: “Ghi đè (Phản xạ có điều kiện ngược)” Hãy thay đổi nỗi sợ “Chuông cửa = Có người đáng sợ đến” thành niềm vui “Chuông cửa = Giờ ăn vặt!”.
- Cách luyện tập: Nhờ người thân trong gia đình hỗ trợ nhấn chuông cửa giả vờ. Ngay khoảnh khắc chuông reo, hãy cho bé một miếng đồ ăn vặt cực ngon trước khi bé kịp sủa.
- Khi lặp lại việc này, bé sẽ quên mất việc sủa khi chuông reo mà thay vào đó sẽ nhìn vào mặt chủ như muốn hỏi: “Có đồ ăn chưa ạ?”.
Đối với sủa do hưng phấn: Mệnh lệnh “Hạ nhiệt” Nếu bé trở nên quá phấn khích trong khi chơi, hãy dừng trò chơi lại ngay lập tức.
- Ra lệnh “Ngồi xuống”: Bắt bé ngồi xuống để trấn tĩnh lại, chờ vài giây rồi mới tiếp tục chơi.
- Qua đó, chó sẽ học được rằng: “Nếu quá phấn khích, niềm vui sẽ dừng lại” và “Nếu bình tĩnh, mình sẽ được chơi tiếp”, từ đó học cách tự kiểm soát cảm xúc của bản thân.
4. Công cụ tiện ích và sự hỗ trợ từ chuyên gia để đẩy nhanh hiệu quả
Trong quá trình thực hiện cách nuôi dạy chó ít sủa, đôi khi bạn sẽ cảm thấy tự mình không thể giải quyết hết được. Những lúc đó, việc mượn đến sức mạnh của các công cụ khoa học hoặc chuyên gia là một lựa chọn thông minh.
Sử dụng thiết bị hỗ trợ chống sủa Các thiết bị gây xao nhãng bằng âm thanh hoặc rung (như Wanbull) có thể là công cụ hỗ trợ rất hiệu quả nếu được sử dụng đúng cách. Điểm quan trọng là không dùng chúng như một “hình phạt”, mà dùng như một “tín hiệu” để khiến chó sực tỉnh khi đang quá mải mê sủa. Ngay khoảnh khắc bé chú ý vào bạn, hãy đưa ra mệnh lệnh đúng đắn (vào chuồng hoặc ngồi xuống) và khen ngợi khi bé làm được. Việc lặp lại chu kỳ này sẽ giúp tốc độ huấn luyện tăng lên đáng kể.
Tham vấn huấn luyện viên chuyên nghiệp hoặc bác sĩ thú y
- Trường hợp lo âu khi chia ly trầm trọng: Có những trường hợp cần đến sự chăm sóc về mặt tâm thần.
- Tiếng sủa kèm theo sự hung dữ: Đừng cố tự giải quyết tại nhà mà hãy tham khảo ý kiến của các chuyên gia về hành vi động vật.
5. Phản tác dụng! Những “hành động sai lầm” chủ nuôi thường mắc phải
Cuối cùng, hãy kiểm tra lại những hành động trái ngược hoàn toàn với cách nuôi dạy chó ít sủa mà nhiều chủ nuôi thường vô tình thực hiện:
- Hét lên “Im lặng!” cùng với chó: Chó sẽ hiểu lầm rằng tiếng hét của bạn là “Chủ đang sủa cùng và cổ vũ mình kìa!”, dẫn đến việc bé càng hưng phấn và sủa to hơn.
- Nhượng bộ nửa vời: “Mình đã phớt lờ 10 phút rồi, nhưng thấy tội quá nên lại bế bé lên”. Đây là điều nguy hiểm nhất. Chó sẽ học được rằng: “À, chỉ cần sủa liên tục 10 phút là sẽ được quan tâm!”.
- Dùng hình phạt thể xác hoặc gây sợ hãi: Đánh hoặc cưỡng ép có thể khiến tiếng sủa dừng lại nhất thời. Tuy nhiên, nó không những không giải quyết được tận gốc vấn đề mà còn làm rạn nứt niềm tin, dẫn đến nguy cơ phát sinh những hành vi nguy hiểm hơn như “cắn người” trong tương lai.
6. Tổng kết: Niềm tin với cún cưng sẽ tạo nên một “cuộc sống yên bình”
Cách nuôi dạy chó ít sủa không phải là việc có thể hoàn thành trong một sớm một chiều. Không phải cứ bắt đầu huấn luyện hôm nay là ngày mai bé sẽ hoàn toàn im lặng. Tuy nhiên, nếu bạn tiếp cận với kiến thức đúng đắn và thái độ nhất quán, chắc chắn chú chó của bạn sẽ đáp lại.
- Thấu hiểu nguyên nhân,
- Thiết lập môi trường để giảm căng thẳng,
- Tích lũy những trải nghiệm thành công.
Chính quá trình này sẽ khiến sợi dây liên kết giữa bạn và cún cưng trở nên sâu sắc và bền chặt hơn. Hãy tưởng tượng cảnh bé cưng đang thư giãn yên bình bên cạnh bạn. Ngày đó chắc chắn sẽ đến. Đừng vội vã, hãy kiên trì và tận hưởng quá trình này nhé.
Bước tiếp theo dành cho bạn sau khi đọc bài viết này: Trước tiên, bạn hãy thử ghi chép lại “khung giờ” và “đối tượng” khiến bé sủa nhiều nhất trong vòng 3 ngày tới nhé? Khi nguyên nhân dần lộ diện, giải pháp tối ưu nhất cũng sẽ tự khắc xuất hiện.
