Rất nhiều người nuôi thú cưng đau đầu vì khóe mắt của cún cưng lúc nào cũng ướt đẫm hoặc phần lông dưới mắt bị ố màu đỏ nâu (thường gọi là “vệt ố nước mắt” hay tear stains). Nước mắt của loài chó là dịch tiết không thể thiếu để bảo vệ nhãn cầu khỏi kích thích bên ngoài và tình trạng khô mắt. Tuy nhiên, nếu nước mắt thường xuyên trào ra ngoài, rất có thể tiềm ẩn những bất thường về thể chất, bệnh lý nghiêm trọng hoặc do các yếu tố từ môi trường sống.
Vì các bé cún không thể nói bằng lời, tình trạng vùng mắt và lượng nước mắt tiết ra chính là chiếc phong vũ biểu quan trọng phản ánh sức khỏe. Bài viết này sẽ giải thích chi tiết về vai trò tự nhiên và cấu trúc giải phẫu của nước mắt ở chó, mối liên hệ bất ngờ với cảm xúc, các nguyên nhân và bệnh lý liên quan, cũng như cách chăm sóc tại nhà và phác đồ điều trị chuyên khoa tại bệnh viện thú y.
1. Cơ chế hoạt động và vai trò sinh lý quan trọng của nước mắt ở chó
Nước mắt của chó không đơn thuần là những giọt nước, mà hoạt động như một hàng rào sinh học tinh vi nhằm bảo vệ sức khỏe toàn diện của nhãn cầu. Hiểu rõ cơ chế này là bước đầu tiên để chăm sóc đúng cách.
4 vai trò thiết yếu của nước mắt
Nước mắt được sản xuất chủ yếu bởi “tuyến lệ chính” nằm ở phía trên bên ngoài mí mắt, và “tuyến mi mắt thứ ba” (tuyến màng mi) nằm ở góc trong khóe mắt. Mỗi lần chớp mắt, nước mắt sẽ trải đều khắp bề mặt nhãn cầu và đảm nhiệm các chức năng quan trọng sau:
- Chống khô và bảo vệ mắt: Luôn giữ ẩm cho bề mặt giác mạc và kết mạc mỏng manh, bảo vệ mắt khỏi tác động làm khô của không khí và ma sát bên ngoài.
- Cung cấp oxy và dưỡng chất cho giác mạc: Giác mạc không chứa mạch máu để đảm bảo độ trong suốt cho ánh sáng đi qua. Do đó, lượng oxy và dưỡng chất cần thiết (như glucose) được cung cấp chủ yếu thông qua nước mắt.
- Tự làm sạch và rửa trôi dị vật: Tự động cuốn trôi bụi cát, phấn hoa, lông rụng vô tình lọt vào mắt khi đi dạo, giúp đôi mắt luôn sạch sẽ.
- Phòng ngừa nhiễm trùng (kháng khuẩn): Các enzyme như lysozyme và kháng thể (immunoglobulin) có trong nước mắt giúp ức chế sự sinh sôi của vi khuẩn, virus xâm nhập từ bên ngoài.
Cấu trúc 3 lớp bảo vệ mắt của màng phim nước mắt
Màng nước mắt bao phủ bề mặt nhãn cầu không phải là một khối nước đơn thuần, mà được tạo thành từ 3 lớp xếp chồng lên nhau từ trong ra ngoài:
- Lớp Mucin (lớp trong cùng): Thành phần chất nhầy do các tế bào kết mạc tiết ra. Nó đóng vai trò như chất keo giúp nước mắt bám dính đồng đều lên bề mặt giác mạc (vốn có đặc tính dễ đẩy nước).
- Lớp nước (lớp giữa): Thành phần chính của nước mắt (khoảng 98% là nước) do tuyến lệ chính và tuyến mi mắt thứ ba tiết ra. Lớp này vận chuyển oxy, dưỡng chất và rửa trôi dị vật.
- Lớp dầu / lipid (lớp ngoài cùng): Lớp chất béo do các tuyến bã nhờn gọi là “tuyến Meibomian” ở rìa mí mắt tiết ra. Lớp này đóng vai trò như một nắp đậy ngăn chặn sự bốc hơi nước và giữ nước mắt ổn định trên bề mặt mắt.
Nếu các tuyến Meibomian ở bờ mi bị tắc nghẽn dẫn đến thiếu hụt lớp dầu, nước mắt sẽ bay hơi rất nhanh khiến giác mạc bị kích ứng, hoặc sức căng bề mặt suy giảm làm nước mắt dễ dàng trào ra ngoài khóe mắt.
Đường thoát của nước mắt (Cơ chế hoạt động của ống lệ mũi)
Thông thường, sau khi bôi trơn mắt, nước mắt sẽ được hút vào các lỗ nhỏ ở góc trong trên và dưới của mí mắt gọi là “điểm lệ” (lacrimal punctum). Lượng nước mắt này đi qua “tiểu quản lệ”, gom lại ở một túi nhỏ gọi là “túi lệ”, sau đó đi qua đường ống hẹp gọi là “ống lệ mũi” (nasolacrimal duct) để thoát xuống khoang mũi.
Ở một chú chó khỏe mạnh, sự cân bằng giữa lượng nước mắt sản xuất ra và lượng nước mắt thoát xuống mũi được duy trì rất hoàn hảo, do đó nước mắt sẽ không bị rỉ hay trào ra ngoài thành dòng.
2. Mối quan hệ sâu sắc giữa nước mắt và “cảm xúc” của chó
Con người thường rơi nước mắt khi buồn bã, uất ức hoặc xúc động. Vậy loài chó có chảy nước mắt do cảm xúc dâng trào tương tự như vậy không? Các nghiên cứu mới nhất về hành vi động vật và thú y đã làm sáng tỏ những sự thật rất thú vị.
Chó có khóc vì “buồn bã” không?
Chó cũng có các cung bậc cảm xúc hỷ nộ ái ố phong phú. Chúng cảm thấy “buồn” khi không đạt được mong muốn, hoặc cảm thấy “cô đơn”, “buồn chán” gây căng thẳng tâm lý. Tuy nhiên, khi một chú chó buồn hay cô đơn, phản ứng của chúng thường được thể hiện qua các hành vi và ngôn ngữ cơ thể sau:
- Ánh mắt mất đi vẻ lanh lợi, khuôn mặt ủ rũ, ngước mắt nhìn chủ
- Miệng ngậm chặt, tai cụp ra phía sau
- Đuôi mất lực buông thõng xuống, nằm bẹp đặt cằm xuống sàn
- Phát ra tiếng rên ư ử như muốn làm nũng
- Do bất an hoặc buồn chán, chúng liên tục liếm đầu ngón chân hoặc lòng bàn chân trước
Như vậy, loài chó biểu đạt cảm xúc qua hành vi, âm thanh và cử chỉ toàn thân, chứ về mặt sinh lý học, chúng không chảy nước mắt vì buồn bã.
Giọt nước mắt của “niềm vui và sự an tâm” khi đoàn tụ với chủ nhân
Mặc dù không khóc vì buồn, nhưng các nghiên cứu gần đây đã chứng minh một phát hiện mang tính đột phá: “Lượng nước mắt tiết ra của chó tăng lên đáng kể khi chúng được đoàn tụ với chủ nhân sau thời gian xa cách”.
Khi gặp lại chủ và cảm nhận được niềm vui sướng cùng sự an tâm mãnh liệt, não bộ của chó sẽ tiết ra “oxytocin” (hormone tình yêu). Hormone này được cho là kích thích tuyến lệ đẩy mạnh sản xuất nước mắt. Nói cách khác, loài chó chỉ rơm rớm nước mắt vì cảm xúc khi “gặp lại người chủ yêu quý với ngập tràn niềm vui và sự an tâm”, chứ không phải “khi đau buồn”.
Tuy nhiên, lượng nước mắt do cảm xúc này chỉ là hiện tượng tạm thời tại thời điểm gặp lại. Nếu cún cưng thường xuyên bị chảy nước mắt hàng ngày, bạn nên xác định đó là do các nguyên nhân thể chất hoặc bệnh lý chứ không phải vấn đề tâm lý.
3. Hai cơ chế chính và các nguyên nhân phổ biến khiến chó chảy nhiều nước mắt (trào nước mắt)
Tình trạng nước mắt liên tục chảy tràn ra khỏi mắt được thú y gọi là “Bệnh chảy nước mắt sống” (Epiphora). Cơ chế gây ra hiện tượng này được chia thành 2 nhóm lớn: “Bất thường ở đường thoát nước mắt (tắc nghẽn)” và “Tăng tiết nước mắt quá mức (kích ứng / viêm nhiễm)”.
Cơ chế 1: Bất thường ở đường thoát nước mắt (Yếu tố tắc nghẽn và cấu trúc)
Dù lượng nước mắt tiết ra bình thường, nhưng nếu bất kỳ vị trí nào trên đường thoát từ khóe mắt xuống mũi bị tắc hoặc hẹp, nước mắt không còn lối thoát sẽ trào ngược ra ngoài mắt.
- Tắc nghẽn hoặc hẹp ống lệ mũi: Do bẩm sinh ống lệ mũi quá hẹp, hoặc do hậu quả của các đợt viêm kết mạc, viêm mũi trước đó lan sang làm hẹp lòng ống hoặc tắc hoàn toàn.
- Bất sản điểm lệ / Dị tật điểm lệ: Bất thường bẩm sinh khi lỗ điểm lệ không mở hoặc quá nhỏ. Ngoài ra, chấn thương hay biến dạng mí mắt cũng có thể khiến điểm lệ bị lệch vị trí, không thể hút nước mắt hiệu quả.
- Viêm túi lệ (Dacryocystitis): Bệnh do vi khuẩn xâm nhập vào túi lệ gây viêm. Không chỉ làm tắc ống dẫn, bệnh còn khiến dịch mủ nhầy trào ra cùng nước mắt ở khóe mắt.
- Quặm mi (Entropion) và Lật mi (Ectropion): Mí mắt cuộn vào trong (quặm mi) có thể chèn ép bít lỗ điểm lệ, ngược lại mí mắt lật ra ngoài (lật mi) làm mất khả năng giữ và gom nước mắt.
- Các vấn đề về răng miệng (Áp xe quanh chóp răng): Bệnh nha chu là một nguyên nhân rất dễ bị bỏ qua. Chân răng hàm trên nằm rất gần ống lệ mũi. Khi chân răng hàm trên bị viêm nhiễm nặng và tích tụ ổ mủ, vết sưng sẽ chèn ép gây tắc ống lệ mũi từ bên ngoài, khiến một bên mắt chảy nước mắt ồ ạt.
- Yếu tố cấu trúc xương theo từng giống chó: Các giống chó nhỏ như Toy Poodle, Chihuahua, Maltese, Pomeranian, hay các giống mặt ngắn (Brachycephalic) như Shih Tzu, Pug, French Bulldog có cấu trúc hộp sọ khiến ống lệ mũi vừa mảnh vừa bị gấp khúc gắt. Thêm vào đó, hốc mắt nông khiến nhãn cầu hơi lồi ra, không gian bờ mi để giữ nước mắt rất hẹp, khiến nước mắt rất dễ tràn ra ngoài dù lượng tiết ra không nhiều.
Cơ chế 2: Sản xuất nước mắt quá mức (Yếu tố tiết dịch do kích thích và viêm nhiễm)
Khi nhãn cầu phải chịu tác động đau đớn hoặc kích thích cơ học, phản xạ tự vệ sinh học sẽ kích hoạt để rửa trôi dị vật, khiến tuyến lệ tăng tiết lượng lớn nước mắt.
- Kích thích giác mạc do lông mi và lông quanh mắt:
- Lông quanh mặt quá dài: Ở các giống chó lông dài như Shih Tzu hay Toy Poodle, phần lông quanh khóe mắt hoặc sống mũi mọc dài chạm trực tiếp vào giác mạc gây kích ứng.
- Bất thường về lông mi: Lông mi mọc ngược hướng vào nhãn cầu (lông quặm – trichiasis), mọc thêm hàng mi bất thường (lông mi kép – distichiasis), hoặc mọc xuyên qua kết mạc mí mắt trong (lông mi lạc chỗ – ectopic cilia). Chúng cọ xát làm tổn thương giác mạc theo từng nhịp chớp mắt, gây đau rát và chảy nước mắt liên tục.
- Dị vật lọt vào mắt: Bụi cát, đất vụn, hạt cỏ dại khi đi dạo, hoặc lông rụng lọt vào trong mắt khiến mắt phản ứng tiết nhiều nước mắt để đào thải dị vật.
- Phản ứng dị ứng: Viêm kết mạc dị ứng do phấn hoa, mạt bụi nhà, khói thuốc lá, nấm mốc hoặc một số thành phần trong thức ăn (dị ứng thực phẩm), gây ngứa ngáy dữ dội kèm theo chảy nước mắt không ngừng.
- Không khí trong phòng quá khô: Môi trường bật điều hòa gió thổi thẳng vào mặt hoặc độ ẩm mùa đông quá thấp khiến bề mặt mắt dễ bị khô. Như một cơ chế bù trừ nhằm bảo vệ giác mạc, mắt có thể tăng tiết nước mắt tạm thời.
- Chất lượng màng nước mắt suy giảm: Rối loạn chức năng tuyến Meibomian làm mất cân bằng lớp dầu, khiến bề mặt giác mạc dễ bị khô rát, dẫn đến việc mắt tiết nước mắt phản xạ nhiều hơn.
4. Cơ chế hình thành “vệt ố nước mắt” và những rủi ro nếu để mặc không xử lý
Hiện tượng lông từ khóe mắt dọc xuống hai bên sống mũi bị biến đổi thành màu đỏ nâu hoặc nâu sẫm do nước mắt chảy tràn được gọi là “vệt ố nước mắt” (tear stains). Hiện tượng này đặc biệt nổi bật ở các giống chó lông trắng hoặc màu lông sáng, gây nhiều phiền muộn cho người nuôi.
Bản chất của vệt ố nước mắt: Vì sao lông lại đổi màu đỏ nâu?
Nhiều người thường thắc mắc: “Nước mắt vốn không màu và trong suốt, tại sao lông lại bị nhuộm màu đỏ nâu?” Nguyên nhân chính của sự đổi màu này là do một chất chuyển hóa chứa sắt có trong nước mắt tên là “Porphyrin”.
Porphyrin là hợp chất được tạo ra trong quá trình cơ thể phân hủy và xử lý các tế bào hồng cầu già cỗi. Thông thường, porphyrin được bài tiết qua phân và nước tiểu, nhưng một phần nhỏ cũng được tiết qua nước bọt và nước mắt. Khi porphyrin bám vào lông, tiếp xúc với oxy trong không khí sẽ bị oxy hóa, sau đó dưới tác động của tia cực tím từ ánh nắng mặt trời, nó xảy ra phản ứng hóa học chuyển thành màu đỏ nâu. Hợp chất màu này liên kết rất chặt chẽ với protein của sợi lông, khiến lông bị ố màu vĩnh viễn (hiện tượng lông quanh miệng bị đổi màu do liếm láp nhiều hay “vệt ố nước bọt” cũng theo đúng nguyên lý này).
Nguy cơ khi xem nhẹ vệt ố nước mắt chỉ là “vấn đề thẩm mỹ”
Vệt ố nước mắt không đơn thuần là câu chuyện ngoại hình. Khi vùng da dưới mắt luôn trong trạng thái ẩm ướt do nước mắt, hàng loạt vấn đề thứ phát sẽ phát sinh:
- Vi khuẩn và nấm men (như Malassezia) sinh sôi bất thường: Môi trường ẩm ướt kết hợp với thân nhiệt ấm áp là điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn và nấm phát triển. Vi sinh vật tăng sinh sẽ tiết ra các chất chuyển hóa tạo nên mùi chua nồng, ẩm mốc đặc trưng.
- Viêm da mí mắt (lở loét): Lượng muối khoáng, protein bị oxy hóa và chất cặn bã trong nước mắt liên tục gây kích ứng da, khiến vùng da đó bị sưng đỏ, trợt loét, rụng lông và ngứa ngáy dữ dội.
- Nguy cơ tổn thương giác mạc do tự gãi: Khi không chịu nổi sự ngứa ngáy và khó chịu, chó sẽ dùng chân trước cào mạnh vào mắt hoặc cọ xát mặt xuống sàn nhà, thảm. Hành động này có nguy cơ rất cao làm xước giác mạc, dẫn đến viêm loét giác mạc nghiêm trọng.
5. Các dấu hiệu nguy hiểm ở mắt chó không được bỏ qua và các bệnh lý nghi ngờ
Khi thấy cún cưng chảy nhiều nước mắt hơn bình thường, điều cốt lõi là phải phân biệt được đó là hiện tượng thoáng qua hay là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nghiêm trọng cần đưa đi khám.
Dấu hiệu nguy hiểm đi kèm với nước mắt
Nếu xuất hiện dù chỉ 1 trong các dấu hiệu dưới đây, nguy cơ tổn thương giác mạc hoặc các bệnh lý đe dọa thị lực là rất cao. Bạn cần đưa cún đến bệnh viện thú y càng sớm càng tốt:
- Chỉ chảy nước mắt ở MỘT bên mắt: Khác với việc chảy cả hai bên, nếu chỉ bị một bên mắt, cần nghi ngờ cao khả năng có dị vật, xước giác mạc một bên, lông mi quặm, tắc ống lệ mũi một bên, hoặc áp xe chân răng hàm trên.
- Gỉ mắt đặc quánh màu vàng hoặc xanh lá cây: Đây là dịch mủ chứa xác bạch cầu, dấu hiệu chắc chắn của tình trạng nhiễm trùng vi khuẩn.
- Nước mắt hoặc dịch mắt có lẫn máu: Chấn thương nghiêm trọng, loét giác mạc diễn tiến nặng, xuất huyết nội nhãn hoặc khối u. Đây là tình huống cấp cứu khẩn cấp.
- Nheo mắt (sợ ánh sáng), khó mở mắt: Dấu hiệu cho thấy cún đang bị đau mắt dữ dội, hoặc biểu hiện cực kỳ nhạy cảm, chói mắt trước ánh sáng.
- Lấy chân dụi mắt liên tục, cọ mặt xuống sàn: Mắt đang có cảm giác khó chịu, đau rát hoặc ngứa ngáy nghiêm trọng, rất dễ dẫn đến tự làm tổn thương mắt.
- Lòng trắng đỏ ngầu, lòng đen bị mờ đục: Ngoài viêm kết mạc, đây có thể là phù giác mạc, viêm màng bồ đào, tăng nhãn áp… những bệnh lý cần can thiệp y tế khẩn cấp.
Các bệnh về mắt điển hình làm tăng tiết nước mắt
Tình trạng nhiều nước mắt có thể là triệu chứng của các bệnh lý sau:
- Viêm giác mạc / Loét giác mạc: Tình trạng giác mạc bị trầy xước, dẫn đến viêm nhiễm hoặc khuyết mô. Bệnh gây đau đớn dữ dội, cún nhắm chặt mắt và chảy nước mắt liên tục. Nếu diễn tiến nặng có thể làm thủng giác mạc.
- Viêm kết mạc: Viêm lớp màng bao phủ tròng trắng do vi khuẩn, virus, dị ứng hoặc kích thích từ dị vật, gây đỏ mắt, nhiều gỉ mắt và chảy nước mắt.
- Viêm màng bồ đào (Uveitis): Tình trạng viêm nặng nề ở các cấu trúc giàu mạch máu bên trong nhãn cầu. Đi kèm với đau đớn dữ dội, đỏ mắt nghiêm trọng, co đồng tử (đồng tử thu nhỏ), và có nguy cơ biến chứng thành bệnh tăng nhãn áp.
- Tăng nhãn áp (Glaucoma): Bệnh do áp lực bên trong mắt tăng cao bất thường. Chó bị đau đớn dữ dội, mắt đỏ, nhãn cầu có thể phình to. Bệnh làm tổn thương dây thần kinh thị giác cực nhanh và có thể gây mù vĩnh viễn chỉ trong thời gian ngắn, đòi hỏi phải cấp cứu tức thì.
- Viêm kết mạc giác mạc khô (KCS / Khô mắt): Mặc dù bản chất là bệnh suy giảm lượng nước mắt tiết ra, nhưng do giác mạc bị khô ráp gây viêm nặng, mắt sẽ tiết ra nhiều gỉ nhầy đặc quánh và các dịch tiết bù trừ do bị kích thích.
6. Phương pháp chăm sóc mắt đúng cách và phòng ngừa vệt ố nước mắt tại nhà
Để cải thiện các vấn đề về nước mắt và vệt ố nâu, song song với phác đồ điều trị của bác sĩ thú y, việc chăm sóc da vùng mắt và điều chỉnh thói quen sinh hoạt tại nhà là vô cùng thiết yếu.
1. Lau sạch thường xuyên bằng nước ấm hoặc dung dịch chuyên dụng
Quy tắc vàng là phải lau sạch nước mắt tràn ra trước khi nó kịp khô lại và khiến porphyrin bị oxy hóa bám chặt vào lông.
- Cách lau đúng: Dùng bông tẩy trang sạch hoặc gạc y tế tiệt trùng thấm đẫm nước ấm (khoảng nhiệt độ cơ thể) hoặc dung dịch vệ sinh vệt ố nước mắt chuyên dụng cho thú cưng. Lau nhẹ nhàng theo hướng từ khóe mắt ra đuôi mắt, chạm nhẹ và thấm hút thay vì chà xát mạnh lên da hoặc nhãn cầu.
- Đảm bảo vệ sinh tối đa: Tuyệt đối không dùng chung một mặt bông/gạc cho cả hai mắt. Hãy dùng mặt mới hoặc miếng gạc khác cho mắt còn lại để tránh lây nhiễm chéo nếu một bên mắt đang có mầm bệnh.
- Lau khô sau cùng: Để vùng mắt ẩm ướt sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh sôi. Hãy dùng bông khô mềm thấm nhẹ để hút sạch hơi ẩm còn đọng lại, giữ cho khóe mắt luôn khô thoáng.
- Cấm kỵ dùng khăn ướt của người: Khăn ướt dùng cho người thường chứa cồn, hương liệu và chất bảo quản. Những chất này gây kích ứng cực mạnh cho giác mạc và vùng da mắt nhạy cảm của chó, dễ dẫn đến viêm da hóa chất hoặc tổn thương giác mạc.
2. Cách làm mềm gỉ mắt bị đóng tảng khô cứng
Nếu cố dùng tay giật mạnh gỉ mắt đã khô cứng bám chặt vào lông, lông sẽ bị đứt và da có thể bị rách gây chảy máu. Hãy dùng miếng bông ấm, ẩm đặt nhẹ lên khóe mắt trong vài phút để gỉ mắt mềm ra hoàn toàn, sau đó dùng lược chuyên dụng răng khít (như lược chải bọ chét) nhẹ nhàng chải xuôi theo chiều lông để lấy chất bẩn ra.
3. Chườm ấm và massage mắt
Dùng một chiếc khăn sạch thấm nước ấm, vắt ráo rồi nhẹ nhàng đặt lên vùng mắt của cún để chườm ấm. Việc này không chỉ thúc đẩy tuần hoàn máu mà còn làm tan các chất dầu bị đông cứng làm tắc tuyến Meibomian, giúp ổn định lớp màng dầu của nước mắt và hỗ trợ lưu thông đường ống lệ mũi.
4. Quản lý lông vùng mắt và giữ vệ sinh không gian sống
- Cắt tỉa lông định kỳ: Cắt tỉa gọn gàng vùng lông quanh mắt để lông không chọc vào giác mạc. Việc tự dùng kéo tỉa gần mắt tại nhà rất nguy hiểm, tốt nhất bạn nên nhờ thợ tỉa lông chuyên nghiệp (groomer) hoặc bác sĩ thú y thực hiện.
- Bảo vệ tránh để chó tự cào mắt: Nếu cún có biểu hiện bứt rứt, hay lấy chân dụi mắt, hãy đeo ngay vòng chống liếm (Elizabeth collar) để bảo vệ mắt, tránh việc móng chân cào rách giác mạc.
- Vệ sinh môi trường trong nhà: Sử dụng máy lọc không khí để loại bỏ bụi nhà, phấn hoa; tránh xịt nước hoa, bình xịt khử mùi hoặc hút thuốc lá gần khu vực cún cưng sinh hoạt.
5. Xem xét lại chế độ ăn uống và lượng nước uống
Hệ vi sinh đường ruột mất cân bằng hoặc việc hấp thụ các chất gây dị ứng có thể làm tích tụ chất cặn bã trong cơ thể, khiến chất lượng và độ nhớt của nước mắt xấu đi.
- Chọn thức ăn chứa protein chất lượng cao: Chọn các dòng hạt/thức ăn sử dụng thịt hoặc cá tươi sạch làm nguyên liệu chính, không chứa phụ phẩm kém chất lượng và không chứa phụ gia nhân tạo không cần thiết (chất tạo màu, hương liệu tổng hợp, chất bảo quản hóa học).
- Kiểm tra dị ứng thức ăn: Nếu cún có dấu hiệu dị ứng với một nguồn đạm cụ thể (thịt gà, lúa mì…), hãy tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để đổi sang các dòng thức ăn ít gây dị ứng (hypoallergenic) hoặc đạm thủy phân.
- Bổ sung đủ nước: Cơ thể thiếu nước cản trở quá trình đào thải chất cặn bã, làm nước mắt đặc lại và dễ gây nghẹt ống lệ mũi hơn. Luôn chuẩn bị sẵn nước sạch, hoặc có thể ngâm nở hạt khô bằng nước ấm để giúp cún nạp thêm nước mỗi ngày.
7. Các xét nghiệm và phương pháp điều trị chuyên sâu tại bệnh viện thú y
Nếu tình trạng chảy nước mắt kéo dài, tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt của người hay thuốc không rõ nguồn gốc để dùng cho cún. Cần đưa bé đi khám thú y để được chẩn đoán chính xác nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.
Các xét nghiệm nhãn khoa chính tại bệnh viện thú y
- Khám bằng kính hiển vi đèn khe (Slit-lamp): Chiếu chùm sáng chuyên dụng kết hợp kính phóng đại để kiểm tra chi tiết các vết xước vi mô trên bề mặt giác mạc, tình trạng sưng kết mạc, dấu hiệu viêm tiền phòng và tìm các sợi lông mi mọc bất thường.
- Nhuộm giác mạc bằng Fluorescein (và kiểm tra độ thông của ống lệ mũi): Nhỏ một loại thuốc nhuộm huỳnh quang vào mắt rồi soi đèn ánh sáng xanh để phát hiện các vết loét trên giác mạc. Ngoài ra, việc quan sát xem thuốc nhuộm có chảy xuống lỗ mũi sau vài phút hay không giúp xác định ống lệ mũi có bị tắc hay không.
- Thử nghiệm đo lượng nước mắt Schirmer (STT): Đặt một dải giấy thử chuyên dụng có vạch đo vào bên dưới mí mắt dưới trong vòng 1 phút để đo lượng nước mắt tiết ra, nhằm chẩn đoán hội chứng khô mắt (KCS).
- Đo nhãn áp: Sử dụng máy đo chuyên dụng tác động nhẹ lên bề mặt mắt để kiểm tra áp lực bên trong nhãn cầu, giúp phát hiện sớm bệnh tăng nhãn áp hoặc viêm màng bồ đào.
Các phương pháp điều trị chuyên khoa theo nguyên nhân
- Điều trị bằng thuốc nhỏ mắt và thuốc uống: Kê đơn thuốc nhỏ mắt kháng sinh nếu có nhiễm khuẩn, hoặc thuốc chống viêm/kháng dị ứng. (Lưu ý quan trọng: Tuyệt đối không dùng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid khi giác mạc đang có vết loét/xước, vì thuốc sẽ làm giác mạc bị hoại tử, mỏng dần và thủng mắt. Do đó, việc xét nghiệm kiểm tra giác mạc trước khi dùng thuốc là bắt buộc).
- Thông rửa ống lệ mũi: Luồn một ống thông (catheter) siêu nhỏ vào điểm lệ ở khóe mắt, sau đó bơm nước muối sinh lý tiệt trùng để đẩy trôi các mảng nhầy, cặn bẩn làm tắc nghẽn ống. Việc thông rửa định kỳ giúp khơi thông lại đường dẫn lưu nước mắt.
- Can thiệp ngoại khoa: Nhổ lông mi mọc ngược hoặc triệt nang lông vĩnh viễn đối với lông mi mọc sai vị trí; phẫu thuật tạo hình mí mắt đối với tật quặm mi; hoặc rạch mở điểm lệ trong trường hợp bị tịt điểm lệ bẩm sinh.
- Xử lý nha khoa: Nếu nguyên nhân là do ổ mủ chân răng hàm trên chèn ép ống lệ mũi, bác sĩ sẽ tiến hành nhổ bỏ chiếc răng bị hỏng kết hợp điều trị kháng sinh triệt để.
Những giọt nước mắt trào ra từ đôi mắt trong veo của cún cưng có thể là “tín hiệu SOS” mà cơ thể các bé đang cố gắng phát ra khi không thể nói bằng lời. Đừng chỉ coi đó là vấn đề cơ địa hay thẩm mỹ đơn thuần. Việc nhẹ nhàng quan sát những thay đổi nhỏ quanh mắt mỗi ngày và duy trì chăm sóc đúng cách là vô cùng quan trọng. Bất cứ khi nào nhận thấy lượng nước mắt bất thường, nhiều gỉ mắt hay mắt bị đỏ, hãy đưa bé đến bệnh viện thú y để cún cưng luôn có một đôi mắt sáng khỏe và một cuộc sống thoải mái nhất.
![[Dựa trên thông tin được giám sát bởi bác sĩ thú y] Hướng dẫn toàn diện về cách xử lý vệt ố nước mắt ở chó | Từ nguyên nhân đến phương pháp chăm sóc và lựa chọn thức ăn](https://thegioigaugau.com/wp-content/uploads/2025/09/Gemini_Generated_Image_wgaxliwgaxliwgax-320x180.png)