“Dạo gần đây, hình như mắt của cún cưng hơi đục trắng…” “Vì là chó già rồi nên mắt mờ đi cũng là chuyện đương nhiên chăng?”
Đã bao giờ bạn cảm thấy lo lắng khi nhìn vào đôi mắt của người bạn bốn chân của mình như vậy chưa? Đôi mắt của chó không chỉ để nhìn, mà còn là “cửa sổ tâm hồn” giúp chúng giao tiếp và gắn kết với chủ nuôi. Tuy nhiên, bệnh đục thủy tinh thể ở chó phổ biến và nguy hiểm hơn chúng ta tưởng rất nhiều.
Bài viết này sẽ giải thích chi tiết về nguyên nhân, triệu chứng, các giai đoạn tiến triển của bệnh, cũng như các phương pháp điều trị mới nhất, lựa chọn phẫu thuật và cách chăm sóc phòng ngừa tại nhà. Hy vọng đây sẽ là những thông tin hữu ích để bạn bảo vệ cuộc sống khỏe mạnh cho cún cưng.
1. Đục thủy tinh thể ở chó là gì? Hiểu đúng về cơ chế bệnh
Đầu tiên, chúng ta cần hiểu rõ trạng thái đục thủy tinh thể là gì.
Trong mắt của con người cũng như của chó, có một tổ chức gọi là “thủy tinh thể”, đóng vai trò như thấu kính của máy ảnh. Thủy tinh thể thông thường được cấu tạo từ nước và protein, luôn duy trì độ trong suốt hoàn hảo để ánh sáng truyền đến võng mạc, giúp hình thành thị giác.
Tuy nhiên, vì một nguyên nhân nào đó, các protein trong thủy tinh thể bị biến tính và trở nên trắng đục. Đây chính là bệnh “Đục thủy tinh thể ở chó”.
Ví dụ về “Trứng luộc” để hiểu về sự biến tính protein Một ví dụ dễ hiểu nhất là sự thay đổi của quả trứng. Lòng trắng trứng khi còn sống thì trong suốt, nhưng khi gặp nhiệt độ cao, nó sẽ đông cứng lại và chuyển sang màu trắng. Một khi đã thành trứng luộc, dù bạn có làm lạnh hay làm bất cứ cách nào, lòng trắng cũng không thể trở lại trạng thái trong suốt ban đầu. Đục thủy tinh thể cũng vậy, một khi thủy tinh thể đã bị đục, các phương pháp điều trị nội khoa (như thuốc nhỏ mắt) không thể làm nó trong suốt trở lại. Việc hiểu rõ đặc tính “không thể đảo ngược” này là bước đầu tiên quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị đúng đắn.
2. Nguyên nhân và các loại đục thủy tinh thể phổ biến
Nhiều người cho rằng “đục thủy tinh thể = già nua”, nhưng ở chó, nguyên nhân còn đa dạng hơn thế. Có 4 nhóm nguyên nhân chính:
- ① Do di truyền (Đục thủy tinh thể nguyên phát): Thực tế, nguyên nhân phổ biến nhất ở chó không phải do tuổi già mà là do di truyền. Một số giống chó có nguy cơ cao mắc bệnh “đục thủy tinh thể trẻ tuổi” khi chỉ mới 1-6 tuổi.
- Chó nhỏ: Toy Poodle, Chihuahua, Maltese, Shih Tzu, Miniature Schnauzer.
- Chó trung bình & lớn: American Cocker Spaniel, Shiba Inu, Labrador Retriever, Golden Retriever.
- Khác: Boston Terrier, Jack Russell Terrier.
- ② Do lão hóa (Đục thủy tinh thể do tuổi già): Thường bắt đầu tiến triển từ sau 6 tuổi. Các áp lực oxy hóa tích tụ theo thời gian khiến tế bào thủy tinh thể bị tổn thương. Tốc độ tiến triển thường chậm nhưng có sự khác biệt tùy cá thể.
- ③ Do bệnh chuyển hóa (Đặc biệt là bệnh tiểu đường): Đây là trường hợp cực kỳ nguy hiểm. Khi chó bị tiểu đường, lượng đường trong máu cao khiến quá trình chuyển hóa trong thủy tinh thể thay đổi đột ngột. Gần như 100% chó bị tiểu đường sẽ biến chứng sang đục thủy tinh thể, và đáng sợ là có những trường hợp mất thị lực hoàn toàn chỉ sau vài ngày phát bệnh.
- ④ Do chấn thương hoặc các bệnh về mắt khác (Đục thủy tinh thể thứ phát): Xảy ra do vết cào khi đánh nhau với mèo, chấn thương do cây cỏ khi đi dạo, hoặc biến chứng từ viêm màng bồ đào nặng, teo võng mạc tiến triển (PRA).
3. Bốn giai đoạn tiến triển của bệnh
Bệnh được chia thành 4 giai đoạn dựa trên mức độ đục và ảnh hưởng đến thị lực. Việc nhận biết cún đang ở giai đoạn nào là cực kỳ quan trọng để không bỏ lỡ “thời điểm vàng” điều trị.
- Giai đoạn khởi phát (Incipient): Vùng đục chiếm khoảng 10-15% thủy tinh thể. Thị lực hầu như không bị ảnh hưởng, chủ nuôi rất khó nhận ra bằng mắt thường. Thường chỉ được phát hiện khi khám chuyên khoa.
- Giai đoạn chưa chín (Immature): Vùng đục lan rộng (15-99%). Thị lực bắt đầu giảm nhưng vẫn còn nhận biết được ánh sáng và bóng vật thể. Đây là giai đoạn phẫu thuật mang lại hiệu quả phục hồi thị lực cao nhất.
- Giai đoạn chín (Mature): Toàn bộ thủy tinh thể bị đục trắng xóa. Chó gần như mù hoàn toàn, bắt đầu va chạm vào tường hoặc sợ hãi khi đi lên xuống bậc thang.
- Giai đoạn quá chín (Hypermature): Thủy tinh thể bắt đầu thoái hóa thêm, phần nhân có thể tan chảy hoặc nhăn nheo. Nguy cơ cực cao dẫn đến các biến chứng gây đau đớn dữ dội như tăng nhãn áp (Glocom) hoặc bong võng mạc.
4. Cách tự kiểm tra tại nhà và mẹo chẩn đoán
Không phải cứ “mắt trắng” là “đục thủy tinh thể”. Một tình trạng thường bị nhầm lẫn là Xơ cứng nhân mắt.
- Đục thủy tinh thể: Thủy tinh thể đục màu trắng hẳn hoặc trắng sữa. Ánh sáng không đi qua được, gây mất thị lực.
- Xơ cứng nhân mắt: Do tuổi già, nhân thủy tinh thể đặc lại, phản chiếu ánh sáng nên trông có màu xanh nhạt hoặc trắng bạc. Ánh sáng vẫn đi qua được nên chó vẫn nhìn thấy bình thường.
Dấu hiệu hằng ngày bạn cần chú ý:
- Ngại đi dạo vào buổi chiều tối (vì ánh sáng yếu khó nhìn).
- Khi ném đồ ăn, chó phải dùng mũi để tìm thay vì bắt bằng mắt.
- Va vào đồ đạc khi bạn thay đổi vị trí nội thất trong nhà.
- Thường xuyên nheo mắt hoặc nước mắt chảy nhiều hơn.
5. Phương pháp điều trị: Phẫu thuật hay dùng thuốc?
Thật đáng tiếc, hiện nay chưa có loại thuốc uống hay thuốc nhỏ mắt nào có thể chữa khỏi hoàn toàn bệnh đục thủy tinh thể.
- ① Phẫu thuật ngoại khoa (Phục hồi thị lực triệt để): Đây là phương pháp duy nhất có thể chữa khỏi bệnh. Bác sĩ sẽ sử dụng sóng siêu âm để tán nhuyễn và hút phần thủy tinh thể bị đục ra, sau đó thay thế bằng một thấu kính nhân tạo.
- ② Điều trị nội khoa (Làm chậm tiến triển): Áp dụng khi không thể phẫu thuật do tuổi tác hoặc bệnh lý nền. Mục đích chính là làm chậm tốc độ đục và kiểm soát các triệu chứng viêm để tránh gây đau đớn cho chó.
6. Sự đáng sợ của biến chứng: Tại sao không nên bỏ mặc?
Nhiều chủ nuôi nghĩ rằng: “Nó già rồi, mù một chút cũng không sao, mũi vẫn thính là được”. Tuy nhiên, sự đáng sợ nhất của đục thủy tinh thể không phải là mù lòa, mà là cơn đau dữ dội kéo theo sau đó như: Viêm màng bồ đào hay Tăng nhãn áp (Glocom). Việc điều trị không chỉ để giúp chó nhìn thấy, mà còn để chúng không phải chịu đựng đau đớn cho đến cuối đời.
7. Phòng ngừa và Chăm sóc: Chế độ ăn và Dinh dưỡng
Mặc dù khó có thể phòng ngừa hoàn toàn, nhưng việc giảm “áp lực oxy hóa” có thể làm chậm quá trình khởi phát bệnh.
Các dưỡng chất nên bổ sung:
- Astaxanthin: Có trong cá hồi, tôm. Chất chống oxy hóa mạnh mẽ giúp duy trì sức khỏe mắt.
- Anthocyanin: Có trong việt quất (Blueberry/Bilberry). Hỗ trợ chức năng thị giác.
- Lutein: Có trong các loại rau lá xanh đậm, giúp bảo vệ mắt khỏi tác hại của ánh sáng.
- Vitamin C & E: Cặp đôi chống oxy hóa cơ bản giúp bảo vệ tế bào.
Kết luận
Đục thủy tinh thể ở chó không chỉ đơn thuần là dấu hiệu tuổi già. Chìa khóa quan trọng nhất chính là “Phát hiện sớm và Khám sớm”.
Nếu bạn cảm thấy đôi mắt trong veo của cún cưng có chút gợn đục, đừng chủ quan nghĩ rằng “vẫn ổn”, mà hãy tham khảo ý kiến bác sĩ thú y chuyên khoa mắt ngay. Hãy để cún yêu của bạn có thể nhìn thấy khuôn mặt của bạn rõ ràng thêm lâu hơn nữa.
