“Tại sao bé cún nhà mình cứ hít hà mặt đất mãi không thôi khi đi dạo?” “Vì sao mỗi khi mình ném bóng, bé lại hào hứng tha về như vậy?”
Khi chung sống với cún cưng, chắc hẳn đã có lúc bạn cảm thấy tò mò về những hành động lạ lẫm của chúng. Thực tế, phần lớn những hành vi đó đều bắt nguồn từ bản năng của từng nhóm giống chó đã được kế thừa qua nhiều thế hệ.
Hiện nay, Liên đoàn Đua chó Quốc tế (FCI) phân loại các loài chó thành “10 nhóm”. Hiểu rõ các nhóm này chính là “cuốn cẩm nang quyền năng” giúp bạn thấu hiểu tính cách, đặc điểm thể chất và cả những mong muốn thầm kín của người bạn bốn chân.
Trong bài viết này, chúng ta hãy cùng tìm hiểu chi tiết từ nguồn gốc đến các mẹo chăm sóc cho cả 10 nhóm nhé!
“Nhóm giống chó” thực chất là gì?
Trên thế giới có hàng trăm giống chó khác nhau. Chúng không tự nhiên sinh ra một cách ngẫu nhiên. Con người đã mất hàng trăm, thậm chí hàng nghìn năm để chọn lọc và lai tạo nhằm phục vụ cho các “công việc” cụ thể.
Việc phân loại dựa trên “công việc tổ tiên từng đảm nhận” và “đặc điểm hình thể” chính là các nhóm giống chó:
- Chó chăn gia súc: Điều khiển và bảo vệ đàn gia súc.
- Chó làm việc: Canh gác, bảo vệ, cứu hộ.
- Chó sục (Terriers): Săn các loài thú nhỏ trong hang.
- Chó lạp xưởng (Dachshunds): Chuyên gia săn lợn rừng, lửng.
- Chó Spitz & Chó nguyên thủy: Các giống chó gần với chó sói hoặc chó Nhật.
- Chó săn mùi: Đuổi theo con mồi bằng khứu giác.
- Chó chỉ điểm (Pointers & Setters): Lặng lẽ chỉ ra vị trí con mồi.
- Chó săn tha mồi & Chó nước: Tha mồi hoặc lùa mồi.
- Chó cảnh & Chó đồng hành: Người bạn của gia đình.
- Chó săn đuổi (Sighthounds): Truy đuổi bằng thị giác và tốc độ.
Chi tiết về 10 nhóm giống chó
Nhóm 1: Chó chăn gia súc (Điều khiển và bảo vệ đàn)
Đây là nhóm “tinh anh” với sứ mệnh điều khiển các đàn cừu, bò.
- Giống chó tiêu biểu: Border Collie, Welsh Corgi, Shetland Sheepdog, German Shepherd (GSD),…
- Đặc điểm & Tính cách: Thông minh vượt trội, ham học hỏi và có tinh thần làm việc cao nhất trong các nhóm. Chúng có khả năng phán đoán tốt và luôn thích được hoạt động.
- Lời khuyên chăm sóc: Chỉ đi dạo thôi là chưa đủ, chúng cần các trò chơi trí tuệ. Nếu thiếu vận động hoặc buồn chán, chúng có thể nảy sinh bản năng “lùa” cả người (như cắn nhẹ gót chân trẻ em).
Nhóm 2: Chó làm việc (Canh gác, bảo vệ, cứu hộ)
Nhóm chó lực lưỡng chuyên đảm nhận các công việc nặng nhọc hoặc bảo vệ tài sản.
- Giống chó tiêu biểu: Doberman, Bernese Mountain Dog, Miniature Schnauzer, Great Dane, Boxer,…
- Đặc điểm & Tính cách: Rất trung thành và dũng cảm. Chúng có bản năng bảo vệ gia đình mạnh mẽ, đa số là các giống chó lớn với tính cách điềm tĩnh.
- Lời khuyên chăm sóc: Vì cơ thể lớn và khỏe, việc huấn luyện và xã hội hóa sớm từ khi còn nhỏ là cực kỳ quan trọng.
Nhóm 3: Chó sục (Terriers)
“Terrier” trong tiếng Latinh có nghĩa là “đất”. Đây là nhóm chó mạnh mẽ chuyên săn chuột hoặc cáo trong hang.
- Giống chó tiêu biểu: Jack Russell Terrier, Yorkshire Terrier, Airedale Terrier,…
- Đặc điểm & Tính cách: Cực kỳ dũng cảm, sẵn sàng đối đầu với đối thủ lớn hơn mình. Chúng tò mò và phản ứng cực nhanh với vật chuyển động.
- Lời khuyên chăm sóc: Dù kích thước nhỏ nhưng mức năng lượng tương đương chó lớn. Chúng rất thích các trò đào bới hoặc kéo co.
Nhóm 4: Chó lạp xưởng (Chuyên gia săn lửng)
Giống chó đặc biệt đến từ Đức với thân dài, chân ngắn để chui vào hang lửng (Dachs).
- Giống chó tiêu biểu: Miniature Dachshund, Standard Dachshund.
- Đặc điểm & Tính cách: Vui vẻ, năng động nhưng cũng rất bướng bỉnh và kiên trì đúng chất chó săn.
- Lời khuyên chăm sóc: Cần kiểm soát cân nặng và hạn chế leo cầu thang để tránh áp lực lên cột sống. Chúng có tiếng sủa rất vang, nên cần chú ý huấn luyện từ sớm.
Nhóm 5: Chó Spitz & Chó nguyên thủy (Bao gồm chó Nhật)
Nhóm có gen gần gũi với chó sói nhất.
- Giống chó tiêu biểu: Shiba Inu, Akita, Siberian Husky, Pomeranian (Phốc sóc), Samoyed,…
- Đặc điểm & Tính cách: Đặc trưng bởi tai dựng và đuôi cuộn. Chúng có tính độc lập cao, thích giữ khoảng cách vừa phải thay vì lúc nào cũng quấn quýt.
- Lời khuyên chăm sóc: Cần thời gian để xây dựng lòng tin, nhưng một khi đã tin tưởng, chúng sẽ là cộng sự trung thành tuyệt đối. Hãy tôn trọng không gian riêng của chúng.
Nhóm 6: Chó săn mùi (Chuyên gia khứu giác)
Những “chiếc mũi” siêu đẳng có thể đuổi theo con mồi cách xa hàng cây số.
- Giống chó tiêu biểu: Beagle, Dalmatian (Đốm), Basset Hound,…
- Đặc điểm & Tính cách: Khả năng tập trung cực cao, khi đã đánh hơi thấy mục tiêu sẽ quên hết mọi thứ xung quanh. Tính tình vui vẻ, hòa đồng với các chú chó khác.
- Lời khuyên chăm sóc: Hãy để chúng thỏa thích đánh hơi khi đi dạo. Tuy nhiên, vì rất ham ăn, bạn cần cẩn thận tránh để chúng ăn bậy trên đường.
Nhóm 7: Chó chỉ điểm (Chó săn chim)
Nhóm chó thanh lịch, chuyên báo hiệu vị trí con mồi một cách tĩnh lặng.
- Giống chó tiêu biểu: English Pointer, Irish Setter, Weimaraner,…
- Đặc điểm & Tính cách: Rất thông minh, phối hợp tốt với con người. Hiền lành, thân thiện nhưng có sức bền kinh ngạc.
- Lời khuyên chăm sóc: Lý tưởng nhất là có không gian rộng để chúng chạy nhảy tự do. Chúng rất yêu con người, nên hãy dành nhiều thời gian bên cạnh chúng.
Nhóm 8: Chó săn tha mồi & Chó nước (Thu hồi và lùa mồi)
Nhóm chó phổ biến nhất trong các gia đình hiện nay.
- Giống chó tiêu biểu: Golden Retriever, Labrador Retriever, Cocker Spaniel,…
- Đặc điểm & Tính cách: Luôn hạnh phúc khi được “giúp ích cho con người”. Hiền lành, kiên nhẫn, thường làm chó trị liệu hoặc chó dẫn đường.
- Lời khuyên chăm sóc: Thích chơi dưới nước và ném bóng. Chúng rất dễ béo phì nên cần quản lý cân nặng chặt chẽ. Đừng để chúng cô đơn quá lâu.
Nhóm 9: Chó cảnh (Chó đồng hành)
Nhóm chó được lai tạo với mục đích chính là chung sống và làm bạn với con người.
- Giống chó tiêu biểu: Toy Poodle, Chihuahua, Shih Tzu, Papillon, Pug, Maltese,…
- Đặc điểm & Tính cách: Kích thước nhỏ, dễ nuôi trong nhà. Nhạy cảm với cảm xúc của chủ nhân và rất giàu tình cảm.
- Lời khuyên chăm sóc: Đừng quá nuông chiều vì ngoại hình đáng yêu, nếu không chúng dễ mắc hội chứng lo âu chia ly hoặc trở nên hung dữ.
Nhóm 10: Chó săn đuổi (Tốc độ ánh sáng)
Sở hữu thị lực sắc bén và tốc độ chạy như gió.
- Giống chó tiêu biểu: Italian Greyhound, Borzoi, Whippet, Saluki, Afghan Hound,…
- Đặc điểm & Tính cách: Là những “vận động viên” chạy nhanh nhất thế giới chó. Tuy nhiên, khi ở trong nhà, chúng lại rất yên tĩnh, đôi khi được ví như “tính cách của loài mèo”.
- Lời khuyên chăm sóc: Có bản năng truy đuổi vật chuyển động nhanh. Tuyệt đối không thả dây xích ở nơi không có rào chắn. Chúng cũng chịu lạnh khá kém do ít mỡ dưới da.
Hiểu về “Nhóm giống chó” sẽ thay đổi cuộc sống của bạn như thế nào?
Khi nắm rõ đặc tính của từng nhóm, cách bạn nhìn nhận cún cưng sẽ thay đổi hoàn toàn:
- Hiểu được lý do của những “hành vi gây rắc rối”: Ví dụ, một chú chó Beagle (Nhóm 6) cứ đứng lại hít hà mãi không chịu đi tiếp không phải là bướng bỉnh, mà là đang thực hiện “nhu cầu bản năng”. Thay vì kéo đi, hãy dành thời gian cho bé ngửi, bé sẽ thấy thỏa mãn và ngoan ngoãn hơn khi về nhà.
- Biết cách chọn trò chơi phù hợp: Nhóm 8 (Retriever) sẽ thích “tha bóng”, Nhóm 3 (Terrier) thích “cắn và giằng đồ chơi”, còn Nhóm 1 (Collie) lại thích các môn thể thao vận động (Agility).
- Chủ động trong quản lý sức khỏe: Bạn sẽ biết nhóm nào dễ gặp vấn đề về xương khớp (Nhóm 4), hô hấp (Nhóm 9 – mặt ngắn) hay chịu lạnh kém (Nhóm 10) để có biện pháp phòng ngừa sớm.
Tổng kết
Sự khác biệt về hình dáng và tính cách của các loài chó ngày nay chính là minh chứng cho lịch sử đồng hành và làm việc cùng tổ tiên chúng ta.
Biết được cún cưng thuộc nhóm nào chính là cách để bạn lắng nghe “tiếng lòng” của chúng mà không cần ngôn ngữ. Nếu bạn đang có ý định đón một thành viên mới, hãy cân nhắc xem đặc tính của nhóm đó có phù hợp với lối sống của bạn hay không nhé!