Tín hiệu xoa dịu ở chó: Hiểu “tiếng lòng” để thắt chặt tình cảm với người bạn bốn chân

Nếu bạn là một người nuôi chó, chắc hẳn đã có ít nhất một lần bạn tự hỏi: “Bé cưng nhà mình đang nghĩ gì nhỉ?”. Có những lúc bạn đang mắng mà bé bỗng nhiên “ngáp dài”, hay khi đi dạo thấy chú chó khác đến gần, bé lại đột ngột cúi xuống “ngửi đất” lia lịa…

Thực tế, đó không phải là sự ngẫu hứng vô cớ, mà có thể là những “tín hiệu hòa bình” mà loài chó đang nỗ lực phát đi.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng giải mã chi tiết về “Calming Signals” (Tín hiệu xoa dịu) – một phần cực kỳ quan trọng trong ngôn ngữ cơ thể của loài chó. Từ ý nghĩa của hơn 27 loại tín hiệu cho đến bí quyết đọc vị căng thẳng của cún cưng và cách chủ nuôi nên phản hồi như thế nào, tất cả sẽ có trong bài tổng hợp dưới đây.

Sau khi đọc xong bài viết này, những cử chỉ nhỏ nhặt thường ngày của cún cưng sẽ trở thành những “thông điệp” vô cùng đáng yêu trong mắt bạn.

1. Calming Signals là gì? Vai trò đáng kinh ngạc của chúng

“Calming” nghĩa là xoa dịu, làm cho bình tĩnh, và “Signals” là tín hiệu. Dịch sát nghĩa, đây là “những tín hiệu để làm dịu lại”.

Khái niệm này được thế giới biết đến rộng rãi nhờ chuyên gia huấn luyện chó người Na Uy – bà Turid Rugaas. Qua nhiều năm quan sát, bà đã phát hiện ra rằng loài chó có một ngôn ngữ chung để tránh xung đột và làm dịu sự hưng phấn của chính mình cũng như đối phương.

Tại sao chó lại cần những tín hiệu này?

Bản chất chó là động vật sống theo bầy đàn. Trong tự nhiên, việc xảy ra mâu thuẫn hay đánh nhau dữ dội sẽ gây rủi ro cho sự sinh tồn của cả đàn. Do đó, qua quá trình tiến hóa, loài chó đã phát triển khả năng giao tiếp phi ngôn ngữ bậc cao để nói với nhau rằng: “Tôi không phải kẻ thù đâu”, “Bình tĩnh lại đi” trước khi những va chạm vật lý xảy ra.

Đó chính là Calming Signals. Những tín hiệu này chia làm 4 mục đích chính:

• Tự trấn an bản thân: Khi cảm thấy lo lắng hoặc căng thẳng, chúng tự kiềm chế để không rơi vào trạng thái hoảng loạn.
• Làm dịu đối phương: Nói với đối phương (chó khác hoặc con người) đang hưng phấn rằng: “Hãy thư giãn đi”.
• Ngăn ngừa xung đột: Thể hiện ý chí không tấn công để giải quyết vấn đề một cách hòa bình.
• Thể hiện sự khó chịu: Đưa ra ranh giới rằng: “Tôi không thích tình huống này”, “Đừng lại gần thêm nữa”.

Nếu con người tiếp tục phớt lờ những dấu hiệu này, chú chó sẽ học được rằng: “Để bảo vệ mình, không còn cách nào khác ngoài việc gầm gừ hoặc cắn”. Vì vậy, hiểu được tín hiệu xoa dịu chính là bước đầu tiên để ngăn chặn việc cún cưng trở nên hung dữ.

2. Giải mã chi tiết các loại tín hiệu xoa dịu đặc trưng và tâm lý đằng sau

Có hơn 27 loại tín hiệu mà chó phát ra, và nếu chia nhỏ hơn thì còn nhiều hơn thế. Dưới đây là những tín hiệu phổ biến nhất trong cuộc sống hàng ngày:

① Ngáp

Khi bạn đang mắng mà cún cưng ngáp, nhiều chủ nuôi cảm thấy bé đang “thiếu nghiêm túc” hoặc “coi thường mình”. Nhưng đó là một hiểu lầm tai hại.

• Tâm lý: Bé đang cảm thấy cực kỳ căng thẳng hoặc áp lực, và đang cố gắng làm dịu cả bản thân lẫn chủ nhân.
• Cách ứng xử: Hãy tạm dừng việc mắng mỏ, hạ giọng và tiếp cận bé một cách nhẹ nhàng hơn.

② Liếm mũi hoặc quanh miệng

Đây là hành động thè lưỡi liếm mũi rất nhanh. Vì nó diễn ra trong chớp mắt nên rất dễ bị bỏ qua, nhưng đây là một dấu hiệu quan trọng.

• Tâm lý: Thể hiện sự lo lắng nhẹ, bối rối hoặc khó chịu. Thường thấy khi một người lạ đột ngột đưa mặt lại gần bé.
• Cách ứng xử: Đây là dấu hiệu bé đang cảm thấy bị áp lực, hãy tạo cho bé một chút khoảng trống.

③ Tránh ánh nhìn (Quay mặt đi chỗ khác)

Hành động quay mặt sang hướng khác khi bạn tiến lại gần từ phía chính diện hoặc nhìn chằm chằm vào bé.

• Tâm lý: Trong thế giới loài chó, “nhìn thẳng” là biểu hiện của sự thù địch. Bằng cách quay đi, bé đang thể hiện ý chí hòa bình và đầu hàng: “Tôi không muốn gây chiến đâu”.
• Cách ứng xử: Đừng buồn vì nghĩ mình bị “ghẻ lạnh”, hãy tự mình cũng nhìn đi chỗ khác để nhắn nhủ: “Ta cũng không phải kẻ thù của con đâu”.

④ Rung mình (Rũ người)

Hành động lắc mạnh toàn thân giống như khi bị ướt, dù lông bé đang khô ráo.

• Tâm lý: Đây là hành động “tái thiết lập” (reset) ngay sau khi vừa thoát khỏi căng thẳng. Thường thấy sau khi bé bị bế miễn cưỡng hoặc vừa rời khỏi một nơi bé không thích.
• Cách ứng xử: Hãy để bé có thời gian nghỉ ngơi và hiểu rằng bé vừa mới cố gắng chịu đựng xong một việc gì đó.

⑤ Ngửi đất

Đang đi dạo mà thấy chú chó khác đến gần, bé bỗng nhiên cúi xuống ngửi đất một cách nhiệt tình.

• Tâm lý: Đây là cách “đánh lạc hướng” để tránh xung đột. Bé đang nói: “Tôi đang bận ngửi đất rồi, tôi không có ý định tấn công bạn đâu”.
• Cách ứng xử: Đừng ép bé phải chào hỏi chú chó kia, hãy quan sát và để bé diễn ra theo nhịp độ của riêng mình.

⑥ Đi tiếp cận theo đường vòng (đường vòng cung)

Thay vì đi thẳng về phía đối phương, bé lại đi vòng vèo một chút.

• Tâm lý: Đi thẳng tạo ra sự uy hiếp, vì vậy đi theo đường vòng là cách để chứng minh “Tôi là sự tồn tại an toàn”.
• Cách ứng xử: Khi gọi cún cưng lại gần, thay vì tiến thẳng trực diện, bạn hãy thử đi theo đường hơi vòng cung một chút, bé sẽ cảm thấy an tâm hơn nhiều.

⑦ Xen vào giữa

Khi thấy hai người đang ôm nhau hoặc đang tranh cãi to tiếng, chú chó bỗng chen vào giữa.

• Tâm lý: Bé nhận thấy bầu không khí đang căng thẳng và đang cố gắng hòa giải: “Thôi nào, bình tĩnh lại đi”.
• Cách ứng xử: Vì bé đang lo lắng, hãy bình tĩnh lại và cho bé thấy trạng thái thư giãn của bạn.

⑧ Ngồi xuống hoặc Nằm xuống

Hành động đột ngột ngồi hoặc nằm xuống trước mặt đối phương đang hưng phấn.

• Tâm lý: Bằng cách hạ thấp cơ thể, bé đang cố gắng làm dịu sự hưng phấn của đối phương và nói: “Tôi vô hại, bạn cũng bình tĩnh lại nhé”.
• Cách ứng xử: Hãy ghi nhận nỗ lực của bé và điều chỉnh khoảng cách với đối phương cho phù hợp.

3. “3 bí quyết vàng” để đọc hiểu tín hiệu đúng cách

Tín hiệu xoa dịu đôi khi có thể bị đọc sai nếu chỉ nhìn vào một hành động riêng lẻ. Dưới đây là mẹo quan sát từ các chuyên gia:

1. Quan sát “Ngữ cảnh” (Tình huống): Ví dụ cùng là “ngáp”, nhưng ngáp ngay khi vừa ngủ dậy là hiện tượng sinh lý bình thường; còn ngáp khi đang trên bàn khám của bác sĩ thú y thì chắc chắn là tín hiệu xoa dịu. Hãy luôn đặt câu hỏi: “Tại sao bé lại làm hành động này vào lúc này?”.
2. Quan sát “Sự căng thẳng toàn thân”: Tín hiệu không chỉ ở khuôn mặt mà xuất hiện ở toàn bộ cơ thể. Tai có cụp về sau không? Đuôi có hạ thấp hoặc kẹp giữa hai chân không? Cơ bắp có bị cứng đờ không? Hãy đọc “bầu không khí” tổng thể thay vì chỉ nhìn một bộ phận.
3. Nắm bắt “Sự khác biệt cá thể”: Tùy vào giống chó và tính cách mà cách phát tín hiệu sẽ khác nhau. Chẳng hạn dòng chó mặt xệ như Pug hay Bulldog khó đọc biểu cảm mặt nên thường dùng chuyển động cơ thể nhiều hơn. Hãy quan sát để tự lập ra một “từ điển riêng” cho cún cưng nhà mình.

Thông tin liên quan

Giải mã ngôn ngữ cơ thể của chó! Hướng dẫn chi tiết để thấu hiểu “tiếng lòng không lời” của thú cưng

“Bé cưng nhà mình đang nghĩ gì nhỉ?” Nếu bạn đang sống cùng một chú chó, chắc hẳn đã nhiều lần bạn tự hỏi như vậy. Dù không biết nói, nhưng loài chó luôn sử dụng toàn bộ cơ thể để gửi đi những tín hiệu tinh tế nhằm giao tiếp với chúng ta. Đó […]

Xem thêm

4. Những sai lầm chủ nuôi thường mắc phải: Phớt lờ tín hiệu

Đôi khi chúng ta vì muốn tốt cho bé, hoặc vô tình mà “giẫm đạp” lên ngôn ngữ của loài chó. Bạn có từng làm những điều này không?

• Mắng “Làm nhanh lên!”: Khi chó đi chậm lại, đó không phải là sự chống đối, mà là tín hiệu bé đang cố làm dịu cơn giận của bạn. Việc quát mắng thêm lúc đó giống như đổ thêm dầu vào lửa.
• Ép buộc chào hỏi: Khi chó tránh nhìn hoặc ngửi đất, đó là dấu hiệu “con chưa sẵn sàng”. Phớt lờ điều đó và ép bé lại gần chó khác sẽ gây ra nỗi sợ hãi cực lớn.
• Nhìn chằm chằm vào mặt bé: Với bạn là yêu thương, nhưng với một chú chó nhát gan, đó là sự “uy hiếp”.
• Vuốt ve khi chó đang đứng hình: Một chú chó đang đứng cứng đờ vì sợ hãi mà vẫn bị chạm vào thì có thể sẽ cắn khi nỗi sợ vượt quá giới hạn.

Khi những sự phớt lờ này tích tụ, chú chó sẽ tuyệt vọng và nghĩ rằng “nói gì cũng vô ích thôi” và từ bỏ việc giao tiếp.

5. Thắt chặt tình cảm: Những “Tín hiệu phản hồi” chủ nuôi có thể dùng

Thật kinh ngạc là con người chúng ta cũng có thể dùng tín hiệu xoa dịu để trả lời cún cưng. Hãy thử nói “Mọi chuyện ổn cả” bằng ngôn ngữ của loài chó nhé:

Khi muốn cún cưng thư giãn:

• Chớp mắt chậm: Đây là lời chào đơn giản nhất nhắn nhủ “Ta không có ý thù địch”.
• Ngáp cho bé xem: Khi bé đang căng thẳng, nếu bạn ngáp một cái thật dài, bé sẽ cảm thấy thư giãn một cách kỳ lạ.
• Tránh nhìn trực diện: Với những chú chó cứu hộ đang sợ hãi hoặc chó mới gặp lần đầu, đừng nhìn thẳng mà hãy ngồi nghiêng người về phía bé.

Khi muốn dừng sự hưng phấn của bé:

• Quay lưng lại và đứng hình: Khi bé nhảy chồm lên vì quá vui, việc quát “Dừng lại” thường phản tác dụng. Hãy im lặng quay lưng lại, hoàn toàn phớt lờ và biến thành “tảng đá”. Khi bé bình tĩnh lại, hãy khen ngợi bé nhẹ nhàng.
• Tiếp cận theo đường vòng: Khi gọi bé lại, thay vì đi thẳng, hãy đi vòng một chút để giải tỏa sự cảnh giác của bé.

6. Kết luận: Tín hiệu xoa dịu là “Lời mời” từ cún cưng

Bạn thấy thế nào? Những cử chỉ mà trước đây bạn thấy “lạ lùng” hay “hơi kỳ cục” thực chất chính là những tín hiệu xoa dịu đầy ý nghĩa.

Loài chó đang nỗ lực mỗi ngày để chung sống với loài người – một giống loài không cùng ngôn ngữ. Khi bạn “bắt” được tiếng lòng của chúng, cuộc sống chung sẽ thay đổi hoàn toàn:

• Phát hiện sớm căng thẳng (ngừa bệnh tật và chấn thương).
• Giảm bớt những lần mắng mỏ vô ích (giảm áp lực cho cả hai).
• Xây dựng niềm tin tuyệt đối: “Người này hiểu mình”.

Hãy bắt đầu từ hôm nay, chỉ cần 5 phút mỗi ngày. Tắt tivi, cất điện thoại và quan sát thật kỹ (nhưng hãy thật nhẹ nhàng!) từng cử động của bé.

Nếu cún cưng ngáp hay tránh nhìn bạn, đó không phải là vì bé không tin tưởng bạn. Ngược lại, đó là một lời đề nghị chân thành từ bé: “Con muốn mối quan hệ của chúng ta hòa bình và thoải mái hơn nữa”. Việc đón nhận lời đề nghị đó một cách dịu dàng chính là món quà tuyệt vời nhất mà bạn có thể dành cho người bạn bốn chân của mình.